UA-60307189-1
Wersja twojej przeglądarki jest przestarzała. Zalecamy zaktualizowanie przeglądarki do najnowszej wersji.

STRUKTURY CHARAKTERU

 

Struktury charakteru a model rozwojowy

Znany naukowiec reichowski, dr David Boadella, dyrektor Biosynthesis System (i były przewodniczący EABP – European Association of Body Psychotherapy) nazwał Lisabeth Marcher skandynawską następczynią Wilhelma Reicha i określił wywodzący się z Bodynamic model struktur charakteru jednym z najbardziej zaawansowanych modeli psychoterapii ciała rozwijanych w Europie, jakie powstały w nowym pokoleniu. Boadella stwierdził, że model ten wykracza dalece poza modele opisane przez Wilhelma Reicha, Franka Lake'a, Alexandra Lowena i innych teoretyków somatycznych.

Zgodnie z Bodynamic rozwój dziecka zachodzi według serii konkretnych, zachodzących na siebie faz, wyznaczanych od drugiego trymestru w łonie matki po 21. rok życia. Okres nastoletniości uważamy również za istotny etap rozwoju osobowości; co więcej, jesteśmy przekonani, że osobowość zmienia się wraz z przechodzeniem w kolejne fazy dorosłości, które nakładają się i wchodzą w interakcję ze strukturami charakteru ustanowionymi w okresie dzieciństwa i nastoletniości.

Struktury charakteru (każda z nich została nazwana w oparciu o przeważający w niej temat rozwojowy):

Istnienia

2. trymestr w łonie matki – 3 miesiące po porodzie

Prawo do istnienia i poczucia bezpieczeństwa w relacji, a także tematy związane z pamięcią porodu (ang. birth imprint)

Potrzeb

Narodziny - 1,5 roku życia

Prawo do odczuwania własnych potrzeb i wyrażania ich.

Autonomii

8. miesiąc - 2,5 roku życia

Zdolność do odczuwania ciekawości i eksplorowanie świata przy jednoczesnym zachowaniu kontaktu i otrzymywaniu wsparcia w razie potrzeby.

Woli

2. - 4. rok życia

Możliwość planowania, określania priorytetów, dokonywania wyborów i wykorzystania własnej mocy sprawczej w podejmowaniu działań.

Miłości-Seksualności

3. - 6. rok życia

Umiejętność podtrzymywania równowagi pomiędzy miłością i sensualnością-seksualnością, zdolność do zawiązywania przyjaźni, uczenie się o rolach w rodzinie.

Opinii

5. - 9. rok życia

Umiejętność kształtowania i wyrażania własnych opinii, również tych dotyczących norm, wartości i zasad.

Wspólnoty-Działania

7. - 12. rok życia

Umiejętność utrzymywania równowagi pomiędzy działaniem zgodnie ze swoim najwyższym potencjałem a jednoczesnym wspieraniem wszystkich członków grupy i grupy jako całości, aby funkcjonowała w najlepszy możliwy sposób.

Dojrzewania

11. - 21. rok życia

Decyzje podejmowane w tych latach, przy jednoczesnym ciągłym powtarzaniu się tematów z poprzednich faz.

 

Postawy w strukturach charakteru

Rozróżniamy trzy możliwe postawy, które wynikają ze sposobu przejścia przez każdą ze struktur charakteru w interakcjach rodzic-dziecko:

  • Aby dziecko mogło być sobą, we wczesnych etapach rozwoju rodzicielstwo powinno być wystarczająco dobre, cytując pojęcie Winnicotta. Natomiast w późniejszych fazach rozwoju środowisko społeczne zyskuje prawie tak istotne znaczenie, jak opieka rodzicielska. Dobre rodzicielstwo i odpowiednie otoczenie zapewniają dziecku możliwość nawiązywania głębokiej więzi, a jednocześnie rozwijania umiejętności właściwych dla każdej z faz rozwojowych. Dzięki temu człowiek może zostać wyposażony w różne zasoby, innymi słowy: zdrowo się rozwijać.
  • Jeśli nastąpi dotkliwe lub wczesne zaburzenie więzi w trakcie którejkolwiek z faz, dziecko najprawdopodobniej zrezygnuje z impulsów do działania i ze sposobu odczuwania charakterystycznego dla tego etapu rozwoju. Umiejętności rozwojowe pozostaną nieujawnione lub nieosiągnięte, albo też korzystanie z nich zostanie zaniechane. U osoby dorosłej pojawią się one jako podświadome lub nieuświadomione. Tę postawę nazywamy wczesną. Jest ona przyczyną psychologicznej rezygnacji.
  • Jeśli zaburzenia pojawiające się w danej fazie są mniej dotkliwe lub dotyczą późniejszego okresu danej fazy, osoba może mieć tendencje do wstrzymywania impulsów do działania czy odczuwania lub też działanie może być wyrażane w sposób zbyt sztywny. Tę postawę nazywamy późną. Jest to przyczyna psychologicznego zbrojenia się (często nazywanego sztywnością).

 

Zarówno wczesna, jak i późna postawa wynikają z zaburzeń jaźni i relacji. Przykładowo w strukturze potrzeb, gdy zaburzenie nastąpi we wczesnym okresie fazy, określamy to mianem desperacji, natomiast gdy nastąpi w późniejszym okresie fazy, określamy to mianem nieufności. Natomiast postawę wynikającą ze zdrowego, zrównoważonego rozwoju nazywamy samoregulacją.

Wyobraź sobie małe niemowlę, którego przeżycie zależy od zaspokojenia podstawowych potrzeb. Jeśli dziecko nie odczuwa bezpieczeństwa w tej materii, popadnie w desperację. Natomiast inne niemowlę może doświadczać nieregularnego zaspokajania potrzeb. To dziecko może zacząć okazywać nieufność wobec opiekunów. Dziecko, którego potrzeby są zaspokajane przez matkę wystarczająco dobrze, ma szanse doświadczać poczucia zaspokojenia, czy to w odniesieniu do kontaktu, jedzenia, bycia kochanym, zabawy, czy suchej pieluszki.

Podczas gdy wcześniejsze psychoterapie zorientowane na ciało podążały za wprowadzonym przez Reicha pojęciem zbroi mięśniowej czy sztywności, Bodynamic uznał ten model za ograniczający. Niejednokrotnie klienci, którzy pracowali wyłącznie ze zbroją, zdawali się popadać w regresję w funkcjonowaniu w życiu codziennym. Odkrywszy to, pionierzy Bodynamic szczegółowo badali wzorce reakcji mięśniowych i ostatecznie sformułowali pojęcia hipotonicznej i neutralnej reakcji mięśniowej.

Wcześniejsze modele zdawały się ignorować możliwość wystąpienia hipotonicznej rezygnacji. Zespół Bodynamic był jednym z pierwszych, które zwróciły się ku podejściu Body-dynamicznemu ("dynamiki ciała" – przyp. tłum.), które poszukiwało sposobów wzmacniania hipotonicznych mięśni, które obecnie nazywamy wzmacnianiem zasobów. Ma ono na celu umożliwić rozluźnienie hipertonicznych (usztywnionych) mięśni, co stanowi sposób znacznie łagodniejszy w działaniu dla całego organizmu. Model Bodynamic pozwala na wprowadzanie większej integracji i odejście od fragmentaryzacji, która pojawiała się w ściśle reichowskich systemach.

Pojęcie hiporeaktywności jest wyjątkowe dla podejścia Bodynamic. Mięśnie, które są hiporeaktywne potrzebują wsparcia i kontaktu, aby dojrzeć. Neutralne reakcje mieśniowe (neutralna reaktywność) także jest pojęciem stosowanym wyłącznie w Bodynamic. Neutralna reakcja mięśniowa wspiera rozwój nowych zasobów psychicznych oraz dostęp do większego zakresu wyborów życiowych.

 

Nowe możliwości terapeutyczne

Nowe możliwości rozpoznawania psychicznej rezygnacji i podejmowania z nią pracy w celu budowania nowych zasobów EGO nadały zupełnie nowy charakter psychoterapii. Pracując w obrębie relacji terapeutycznej klient może nauczyć się budzić w sobie nierozwinięte umiejętności i impulsy do działania. Zdobycie nowych zasobów psychicznych i motorycznych, dotąd nieobecnych a najpotrzebniejszych, wspiera przepracowywanie problemów rozwojowych w bezpiecznym i wzmacniającym środowisku terapii.

Praca z somatyczną rezygnacją odmienia podejście psychoterapeutyczne. Terapeuta dowiaduje się, kiedy potrzebna jest delikatna, wspierająca praca, która ma na celu rozwijanie zasobów lub odzyskiwanie tych, które zostały porzucone. Terapia nie polega zatem na rozbijaniu oporu czy wymuszaniu uwalniania emocji, ale na wspieraniu przemiany klienta poprzez budzenie głębokich stanów świadomości ciała. Sposób ten aktywizuje głębokie zasoby jaźni i zaprasza je do ujawnienia się.

 

Przeniesienie i przeciwprzeniesienie

Przeniesienie i przeciwprzeniesienie są ważnymi narzędziami pracy nad starymi wzorcami rozwojowymi. Według Boadelli (i jego poprzedników) przeniesienie, pojawiające się w reakcji na terapeutę/trenera/członków grupy, odzwierciedla historię wczesnych wzorców psychicznych zawartych w mięśniach.

Wieloletnie doświadczenie w szkoleniu psychoterapeutów, którzy pracują w oparciu o różne podejścia nieoparte o założenia Bodynamic, wykazało, że model struktur charakteru może być stosowany jako istotne narzędzie w opisywaniu różnych wzorców przeniesienia i przeciwprzeniesienia. Model struktur charakteru opisuje reakcje mięśniowe w odniesieniu do wzorców zachowań, tworzenia relacji oraz wchodzenia w interakcje społeczne.

Terapeuta-trener Bodynamic może wykorzystać związek przeniesienia ze strukturą charakteru i wzorcami rozwojowymi, proponując konkretne ćwiczenia oraz stosując zdrowe przekazy rodzicielskie, wzorce tworzenia więzi, pracę psychomotoryczną, a także interwencje werbalne. Poprzez ustanawianie nowych sposobów bycia w relacji w przeniesieniu czy też rezonansie, jak nazywa to pojęcie Boadella, może powstać nowe wdrukowanie (ang. imprint), które zostanie zintegrowane i włączone w codzienne życie.

Czytaj dalej > Funkcje Ego

Polityka cookies

Ten serwis korzysta z plików cookies do przechowywania informacji na twoim komputerze.

Czy akceptujesz?